عبادت وتفکر


عبادت و تفکر

پدید آورنده : نامشخص ، صفحه 3

چرا قرآن دستور به تفکر داده، در حالی که عباداتی را هم که نمی دانیم چرا واجب است، عمل می کنیم؟

اساس تمام پیشرفت های مادی و معنوی بشر در طول تاریخ، اندیشه و تفکر، همراه با سعی و تلاش بوده است. همه پیشرفت های مادی و معنوی جوامع و افراد، بر اثر بهره وری از توان عقل، تفکر و قدرت عمل بوده است. پیامبران، امامان علیهم السلام و بندگان صالح الهی، اهل فکر و تعقل بوده اند.

قرآن، این کتاب الهی و آسمانی، در عین حالی که برای اندیشه و تفکر ارزش والا و حیاتی قائل است، به دانش، یادگیری، «تفقه»و علم سفارش نموده است.

در قرآن 17 بار به طور صریح دعوت به تفکرشده و 50 بار کلمه «عقل» و مشتقات آن به کار رفته است و در چهار آیه نیز دعوت به تدبر شده است.1

کلمه «علم» و مشتقات آن که نشانه باروری اندیشه است، در قرآن بیش از هزار بار تکرار شده و بیش از 10 آیه با کلمه«انظروا؛ دقت کنید» شروع شده است و همین طور از کلمه فقه، تفقه و امثال آن به کار رفته است.2

پس قرآن، علاوه بر تفکر، به آگاهی در مسائل دینی و عبادی دعوت می کند و به این جهت، انسان، وظیفه دارد که درباره عبادات واجب تحقیق کند؛ راز و رمز و حکمت آن را دریابد و معنی و تفسیر و عمق آن را بفهمد.

از این گذشته، مهم ترین ویژگی عبادت این است که عبادت آگاهانه باشد؛ آگاه به معبود، آگاه به عبادت و معنای آن و آگاه به مسئولیت خویش و زمان وگرنه، انجام عبادت کورکورانه (هر چند واجب) ثمربخش نخواهد بود.

علی علیه السلام می فرماید: «عبادت کننده نادان، همچون خر آسیاب است که به گرد خود می گردد و گامی به پیش نمی رود و دو رکعت [نماز] از شخص عالم و آگاه، برتر از هفتاد رکعت نماز نادان است؛ زیرا عالم، وقتی گرفتار فتنه شود، با علم خود از آن بیرون می آید؛ ولی جاهل وقتی دچار فتنه گردد، غرق شود و عمل اندک با علم زیاد، بهتر از عمل بسیار با علم اندک همراه با شک و تردید می باشد».3

گاهی علی علیه السلام می فرمود: «من عَبَد الله بغیر علم کفر من حیث لا یعلم؛ هر کس بدون آگاهی و معرفت، خدا را عبادت کند، از جایی که خود نمی داند، سر از کفر در می آورد».4

مصداق بارز این حدیث در تاریخ اسلام، خوارج هستند که با آن همه عبادت، بر علیه امام زمان خویش قیام کردند. اگر هم جاهلی به چنان خطری  دچار نشود، لااقل بهره کافی از عبادت نمی برد، چنان که علی علیه السلام می فرماید: «لاخیر فی عباده لیس فیها تفقه؛ عبادتی که آگاهانه نباشد، خیری در آن نیست».5

در نتیجه، قرآن و روایات، انسان را دعوت به تفکر و دانش می کند؛ تا عبادت و بندگی انسان، اطاعت و انتخاب انسان و به طور کلی، رفتار و کردارش، آگاهانه باشد؛ ولی از آن جا که ما بر مصالح خویش آگاهی نداریم، خداوند برخی عبادات را به نفع ما بر ما واجب نموده، ولی این موضوع به این معنی نیست که کورکورانه آن را انجام دهیم؛ بلکه منابع دینی به شدت تأکید نموده که عبادت آگاهانه باشد؛ اما درباره عباداتی که حکمتش را نمی دانیم، از روی علم و آگاهی و یقین می دانیم که عباداتی را خداوند

 

/ 1 نظر / 10 بازدید
رهگذر

سلام مطلبتون زیبا بودند . ممنون